T T Sreekumar on Maveli Manrangal

 

ഫസൽ റഹ്മാന്റെ കെ. ജെ. ബേബി വായന: രാഷ്ട്രീയം, സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, പ്രതിരോധത്തിന്റെ 

ധാർമ്മികത

ചെറുപ്പകാലം മുതല്‍ ഞാന്‍ കേള്‍ക്കുന്നതാണ് കെ. ജെ ബേബി എന്ന പേര്. അദേഹത്തിന്റെ തെരുവുനാടകം ഞാന്‍ സ്കൂള്‍ വിദ്യാര്‍ത്ഥി ആയിരുന്ന കാലത്ത് തെരുവില്‍ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. നോവലുകള്‍ വായിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കനവ്‌ ഞാന്‍ സന്ദര്‍ശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പുസ്തകത്തില്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്ന ബേബിയുടെ നോവല്‍ ത്രയങ്ങളില്‍ ഒന്ന് (ബെസ്പുര്‍ക്കാന) കഴിഞ്ഞ വര്‍ഷം എന്റെ ഒരു ഗവേഷണ വിദ്യാര്‍ത്ഥിനി അവളുടെ പഠനത്തില്‍ ഉള്പ്പെടുത്തിയിരുന്നതിനാല്‍ ഞാനും ആഴത്തില്‍ വായിച്ചതാണ്. ബെസ്പുര്‍ക്കാനയുടെ നാനാര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ ഞങ്ങളെ അമ്പരപ്പിച്ചിതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഫസല്‍ റഹ്മാന്‍ ഈ പുസ്തകം അയച്ചുതന്നപ്പോള്‍ അതിലൂടെ ആവേശത്തോടെ കടന്നുപോകാന്‍ എനിക്ക് തെല്ലും മടിയുണ്ടായില്ല. മാത്രമല്ല. പ്രിയ സുഹൃത്ത്‌ മുസഫര്‍ അഹമ്മദ് ആണ് ഇതിനു അവതാരിക എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.

ഒരു കാര്യം ആദ്യമേ പറയാം: കെ. ജെ. ബേബിയുടെ കൃതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ഫസൽ റഹ്മാന്റെ വിമർശനാത്മക പഠനത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണം സമകാലിക മലയാള സാഹിത്യ-സാംസ്കാരിക വിമർശനരംഗത്ത് കാലികവും ശ്രദ്ധേയവുമായ ഒരു ഇടപെടലാണ് (മാവേലി മന്‍റങ്ങള്‍, കാര്‍നെറ്റ് ബുക്സ്). ആദിമത്വം (indigeneity), പാരിസ്ഥിതികനീതി, ബദൽ വിദ്യാഭ്യാസം, സബ്ആൾട്ടേൺ (subaltern) ജ്ഞാനവ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങൾ അടിയന്തിരപ്രാധാന്യത്തോടെ ഉയർന്നുവരുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ബേബിയുടെ സമ്പൂർണ്ണകൃതികളുമായുള്ള നിരന്തരമായ സമ്പർക്കം വെറുമൊരു അക്കാദമിക് വ്യായാമത്തിനപ്പുറം, നമ്മുടെ കാലത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ-ധാർമ്മിക ചോദ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള അന്വേഷണമായി മാറുന്നു എന്നതിനുള്ള ഉദാഹരണമാണ് ഈ കൃതി.

കേരളത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക-സാംസ്കാരിക മണ്ഡലത്തിൽ കെ. ജെ. ബേബിക്ക് തികച്ചും സവിശേഷമായ ഒരു സ്ഥാനമാണുള്ളത്. അദ്ദേഹം നോവലിസ്റ്റോ നാടകകൃത്തോ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു റാഡിക്കല്‍ ബുദ്ധിജീവി, ആക്ടിവിസ്റ്റ്, അധ്യാപകൻ, പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ശില്പി എന്നീ നിലകളിലൊക്കെ മാതൃകകള്‍ സൃഷ്ടിച്ച വ്യക്തിത്വമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘മാവേലിമന്റം’ എന്ന നോവലും, രാഷ്ട്രീയവീര്യമുള്ള നാടകങ്ങളും, അതിലുപരിയായി വയനാട്ടിലെ ‘കനവ്’ എന്ന ഗോത്രവർഗ്ഗ ബദൽ സ്കൂളിലൂടെയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പയനിയറിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളും മലയാള പൊതുജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സവിശേഷമായ ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായി അദ്ദേഹത്തെ മാറ്റി. രാഷ്ട്രീയം കേവലം പുസ്തകത്താളുകളിൽമാത്രം ഒതുക്കുന്ന പല എഴുത്തുകാരിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ബേബിയുടെ ജീവിതവും പ്രവർത്തനങ്ങളും സർഗ്ഗാത്മക ആവിഷ്കാരവും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ സംവാദത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ്. പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളിൽനിന്നാണ് ആ സാഹിത്യഭാവന ഉടലെടുക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ ഭൂമി, സ്വത്വം, പരിസ്ഥിതി, അന്തസ്സ് എന്നിവയ്ക്കായുള്ള വലിയ പോരാട്ടങ്ങളിൽനിന്നും വേർപെടുത്താനാവാത്തതാണ്.

സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും രാഷ്ട്രീയവും തമ്മിലുള്ള ഈ സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധത്തെ അഴിച്ചെടുക്കാനാണ് ഫസൽ റഹ്മാൻ ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ ശ്രമിക്കുന്നത്. കർത്തൃത്വത്തെയും (authorship) ശബ്ദത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ തുടങ്ങി പ്രത്യയശാസ്ത്രം, ഭാഷ, നാടകഘടന, സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം എന്നിവയിലേക്ക് നീളുന്ന തരത്തിൽ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെയാണ് ഇതിന്റെ ഉള്ളടക്കം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മാവേലിമന്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായങ്ങളും, ബേബിയുടെ നാടകങ്ങളും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷാപരവും ആഖ്യാനപരവുമായ തന്ത്രങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഫസൽ കേവലം വ്യക്തിഗത കൃതികളെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ മാത്രമല്ല, അവയ്ക്ക് അടിവരയിടുന്ന വലിയൊരു ബൗദ്ധികപദ്ധതിയെ മനസ്സിലാക്കാനാണ് താല്പര്യപ്പെടുന്നത് എന്നാണ്.

ബേബിയെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സാഹിത്യശില്പിയിലോ മാത്രമായി ചുരുക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ എടുത്തുപറയേണ്ട വലിയൊരു കരുത്ത്. അത്തരം ബൈനറികളെ (binaries) മറികടക്കാനുള്ള ബേബിയുടെ കൃതികളുടെ ശേഷിയിലാണ് അവയുടെ ശക്തിയെന്ന് ഫസൽ തിരിച്ചറിയുന്നു. സൗന്ദര്യശാസ്ത്ര രൂപത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയം ഉയർന്നുവരുമ്പോൾ, സൗന്ദര്യശാസ്ത്രംതന്നെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിന്റെ ഒരു മാധ്യമമായി മാറുന്നു. വികസനം, നാഗരികത, പുരോഗതി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രബലമായ ആഖ്യാനങ്ങളെ ബേബിയുടെ രചനകൾ എങ്ങനെയാണ് വെല്ലുവിളിക്കുന്നതെന്നും, അതേസമയം ഗോത്രവർഗ്ഗ അനുഭവിങ്ങളിലും കൂട്ടായ സ്മരണകളിലും വേരൂന്നിയ ബദൽ കഥപറച്ചിൽ രീതികൾ എങ്ങനെയാണ് അവർ സൃഷ്ടിക്കുന്നതെന്നും ഈ പഠനം കാണിച്ചുതരുന്നു.

ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച ഇതിൽ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ സംസാരരീതികളും, വാമൊഴി പാരമ്പര്യങ്ങളും, ബദൽ ജ്ഞാനശാസ്ത്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ബേബിയുടെ കൃതികൾ പലപ്പോഴും മുഖ്യധാര മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ ഭാഷാപരമായ പതിവുകളെ തകിടം മറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഫസൽ ഈ വശത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു; ഭാഷയെ കേവലം ഒരു ശൈലീപരമായ ഉപാധിയായി കാണാതെ, സാംസ്കാരിക പ്രതിരോധത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെയും വേദിയായാണ് അദ്ദേഹം അതിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. അതിലൂടെ പ്രാതിനിധ്യം, ശബ്ദം, സാഹിത്യരൂപത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചർച്ചകളിൽ അദ്ദേഹം ബേബിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു.

നാടകഘടനയ്ക്കായി (dramaturgy) മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുന്ന അധ്യായവും ഒരുപോലെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതാണ്. കെ. ജെ. ബേബിയുടെ നാടകങ്ങൾ വെറും തീയേറ്റർ പ്രകടനങ്ങൾ എന്നതിനപ്പുറം കാലങ്ങളായി സാമൂഹിക ഇടപെടലിനുള്ള ആയുധങ്ങളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളത്. കൂട്ടായ ചിന്തയും പങ്കാളിത്തവും സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള അവയുടെ ശേഷിയിൽനിന്നാണ് അവയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഊർജ്ജം ഉണ്ടാകുന്നത്. അധികാരത്തിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ, പാർശ്വവൽക്കരണം, ഓർമ്മ, പ്രതിരോധം എന്നിവയെ ഈ നാടകങ്ങൾ തനതായ നാടകീയ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ എങ്ങനെയാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതെന്ന് ഫസലിന്റെ വിശകലനം വെളിച്ചത്തു കൊണ്ടുവരുന്നു. ഒരു നാടകകൃത്ത് എന്ന നിലയിൽ ബേബിയുടെ സംഭാവനകൾക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് പലപ്പോഴും തുടർച്ചയായ വിമർശനാത്മക ശ്രദ്ധ കുറവാണ് ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത് എന്നതിനാൽ ഈ സമീപനം ഏറെ വിലപ്പെട്ടതാണ്.

മുസഫർ അഹമ്മദിന്റെ അവതാരിക ഈ പഠനത്തെ കൂടുതൽ വിശാലമായ ബൗദ്ധിക സംവാദങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുകയും സമകാലിക കേരളത്തിൽ ബേബിയുടെ കൃതികളുടെ തുടർച്ചയായ പ്രസക്തിയെ അടിവരയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. പഠനത്തിലുടനീളം കാണാൻ കഴിയുന്ന ആഴത്തിലുള്ള ഇടപെടലാണ് ഫസൽ റഹ്മാന്റെ കൃതിയെ ആത്യന്തികമായി വേറിട്ടു നിർത്തുന്നത്. ബേബിയുടെ രചനകളുടെ പാഠപരവും രാഷ്ട്രീയവും ദാർശനികവുമായ തലങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഒരു വിമർശകന്റെ വിശദവും സസൂക്ഷ്മവുമായ വായനയാണിത്. സംസ്കാരം, അധികാരം, പ്രതിരോധം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചർച്ചകളിൽ ഈ കൃതികളെ പ്രതിഷ്ഠിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുന്നു. കെ. ജെ. ബേബിയെ ആദ്യമായി പരിചയപ്പെടുന്ന വായനക്കാർക്ക് ഇതൊരു വിമർശനാത്മക ആമുഖമായി വർത്തിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളുടെ ഗവേഷകർക്കും ദീർഘകാല വായനക്കാർക്കും ഇത് പുതിയ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ സമ്മാനിക്കുന്നു. ഗോത്രവർഗ്ഗ ജീവിതം, പാരിസ്ഥിതിക ഭാവി, ബദൽ വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ബേബി ഉയർത്തിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കൈവന്നിട്ടുള്ള ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, സമകാലിക കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ-സാഹിത്യ ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായി കെ. ജെ. ബേബി തുടരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഒരു വിലപ്പെട്ട ചട്ടക്കൂട് ഫസൽ റഹ്മാന്റെ പഠനം നൽകുന്നു.

https://www.facebook.com/tt.sreekumar/posts/pfbid02kALMf5rkP8ydAEFdQMF75UbxY23G3yMJPEHHdgXCeqMoWhu1AzJrrurX1qdcmUc4l