Discipline by Randa Abdel-Fattah

 റാന്‍ഡ അബ്ദെൽ-ഫത്താഹ്: ധാര്‍മ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം, ഡയസ്‌പോറ കുറ്റബോധം, സാമ്രാജ്യത്വ കൂട്ടുനില്‍പ്പ്

For better reading experience visit:

https://www.fazalrahman.com/essays/article/discipline-by-randa-abdel-fattah

2026 ഫെബ്രുവരി അവസാന വാരം (ഫെബ്രുവരി 28 - മാർച്ച് 5) നടക്കേണ്ടിയിരുന്ന ആസ്‌ട്രേലിയയിലെ പ്രശസ്തമായ 'അഡ്‌ലെയ്ഡ് റൈറ്റേഴ്‌സ് വീക്ക്' (Adelaide Writers' Week 2026) റദ്ദാക്കാൻ ഇടയാക്കിയ സാഹചര്യങ്ങള്‍ വിലയിരുത്തുന്നത് ലോകം ഇന്നെങ്ങനെയാണ് പലസ്തീന്‍ വിഷയത്തെ സമീപിക്കുന്നതും അതില്‍ പ്രതികരിക്കുന്നതും എന്നതിന്റെ സാക്ഷ്യമാണ്. ഈ വിഷയത്തില്‍ ഫലസ്തീനിയൻ-ഓസ്‌ട്രേലിയൻ എഴുത്തുകാരി റാന്‍ഡ അബ്ദെൽ-ഫത്താഹ് കേന്ദ്ര വ്യക്തിത്വമായിത്തീര്‍ന്നത്‌ എങ്ങനെയെന്നതും അവരുടെ ആദ്യാന്ത നിലപാടും തുല്യപാധാന്യം അര്‍ഹിക്കുന്നു.

2026 ജനവരി ആദ്യവാരം, പ്രസ്തുത ഇവന്റിന്റെ സംഘാടകര്‍ റാന്‍ഡയുടെ ക്ഷണം പെട്ടെന്ന് റദ്ദാക്കി. ഡിസംബര്‍ 14- നു (2025) ബോണ്ടിയിൽ നടന്ന ആന്റി സെമറ്റിക് ഭീകരാക്രമണത്തിന് ശേഷമുള്ള പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷത്തിൽ റാന്‍ഡയെ പങ്കെടുപ്പിക്കുന്നത് "സാംസ്കാരികമായി അനുയോജ്യമല്ല" (not culturally sensitive) എന്ന കാരണമാണ് അവര്‍ ഉന്നയിച്ചത്. ഇതേത്തുടര്‍ന്ന്, ഒരു സാഹിത്യകാരിയെ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളുടെയോ വംശീയ അസ്തിത്വത്തിന്റെയോ പേരിൽ നിശബ്ദയാക്കുന്ന നടപടിയാണിതെന്ന് ആരോപിച്ച് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സാഹിത്യലോകത്ത് വലിയ പ്രതിഷേധമുയർന്നു. സെയ്ദി സ്മിത്ത്, മുൻ ന്യൂസിലാൻഡ് പ്രധാനമന്ത്രി ജസിന്ദ ആർഡേൺ തുടങ്ങി 180-ലധികം എഴുത്തുകാരും പ്രഭാഷകരും പരിപാടിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. "എഴുത്തുകാരെ നിശബ്ദരാക്കുന്ന നടപടിയോട് യോജിക്കാനാവില്ല" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് ഫെസ്റ്റിവൽ ഡയറക്ടർ ലൂയിസ് ആഡ് ലര്‍ രാജി വെച്ചു. പങ്കാളികളുടെ കൂട്ടപ്പിന്മാറ്റവും ബോർഡിനെതിരെയുള്ള അമർഷവും കടുത്തതോടെ ഫെസ്റ്റിവൽ പൂർണ്ണമായി റദ്ദാക്കാനും അഡ്‌ലെയ്ഡ് ഫെസ്റ്റിവൽ ബോർഡ് അംഗങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ രാജി സമർപ്പിക്കാനും നിർബന്ധിതരായി.

തന്റെ ക്ഷണം റദ്ദാക്കിയ തീരുമാനം തികച്ചും "ഫലസ്തീൻ വിരുദ്ധ വംശീയതയും നിഗൂഢമായ സെൻസർഷിപ്പും" ആണെന്ന് റാന്‍ഡ തുറന്നടിച്ചു. ഫലസ്തീനിയൻ മുസ്ലിം സ്ത്രീ എന്ന രീതിയിൽ തന്നിലേക്ക് തെറ്റായ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിച്ഛായകൾ ആരോപിക്കാനാണ് ഭരണകൂടവും ബോർഡും ശ്രമിച്ചതെന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. തനിക്കോ ഫലസ്തീനികൾക്കോ യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത ഒരു ഭീകരാക്രമണത്തിന്റെ പേരുപറഞ്ഞ് ഫലസ്തീനികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ശബ്ദമുയർത്തുന്നവരെ നിശബ്ദരാക്കുന്നത് യുക്തിസഹമല്ലെന്ന് അവർ വ്യക്തമാക്കി. ഫെസ്റ്റിവൽ റദ്ദാക്കിയതിനൊപ്പം അഡ്‌ലെയ്ഡ് ഫെസ്റ്റിവൽ ബോർഡ് അയച്ച കപടമായ മാപ്പപേക്ഷ (disingenuous apology) അവർ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. തീരുമാനത്തിന്റെ ശരിതെറ്റുകളെക്കുറിച്ചല്ലാതെ, അത് പുറത്തുവിട്ട രീതിയെക്കുറിച്ച് മാത്രം മാപ്പുപറയുന്നത് ആത്മാർത്ഥതയില്ലാത്ത നടപടിയാണെന്ന് അവർ തുറന്നടിച്ചു.

അധിനിവേശ വിരുദ്ധവും ഫലസ്തീൻ അനുകൂലവുമായ സാഹിത്യ ശബ്ദങ്ങളെ നിശബ്ദമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കെതിരെ ആഗോള സാഹിത്യ സമൂഹം ഒന്നടങ്കം നിലയുറപ്പിച്ചതിന്റെയും, ആ ആത്മാഭിമാന പോരാട്ടത്തിന് റാന്‍ഡ അബ്ദെൽ-ഫത്താഹ് നേതൃത്വം നൽകിയതിന്റെയും പ്രതിഫലനമായിരുന്നു ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ റദ്ദാക്കൽ.

 

റാന്‍ഡ അബ്ദെൽ-ഫത്താഹ് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധേയയായ പലസ്തീനിയൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ എഴുത്തുകാരിയും, അഭിഭാഷകയും, സാമൂഹികശാസ്ത്ര ഗവേഷകയും, ഫലസ്തീൻ അവകാശ പോരാളിയുമാണ്.YA ഫിക് ഷന്‍ രംഗത്ത് മികച്ച സംഭാവനകള്‍ നല്‍കിയിട്ടുള്ള അവരുടെ ആദ്യകൃതിയായ Does My Head Look Big in This? (2005), വിശ്വാസ സ്വത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഹിജാബ് ധരിക്കാന്‍ തീരുമാനിക്കുന്ന അമല്‍ എന്ന പതിനാരുകാറിയുടെ കഥ പറഞ്ഞു. സമൂഹത്തില്‍ നിന്ന് കളിയാക്കല്‍ മുതല്‍ ഇസ്ലാമോഫോബിക് മുന്‍വിധികള്‍ വരെ അവള്‍ നേരിടേണ്ടിവരുന്നു. എന്നാല്‍ ബാഹ്യ സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങളെ അതിജീവിക്കുന്ന അമലിന്റെ കരുത്തിനെയാണ് നോവല്‍ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. 2008-ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ Where the Streets Had a Name, പലസ്തീനിലാണ് പശ്ചാത്തലമാക്കുന്നത്. അധിനിവിഷ്ട ബെത്‌ലഹേമിൽ ജീവിക്കുന്ന ഹയാത്ത് എന്ന 13 കാരിയായ പെൺകുട്ടി, തന്റെ രോഗിയായ മുത്തശ്ശി സിത്തി സൈനബിന്റെ അസുഖം മാറ്റാന്‍ ജെറുസലേമിലെ അവരുടെ പഴയ വീടിന്റെ മണ്ണ് കൊണ്ടുവരാൻ വേണ്ടി അപ്പാര്‍ത്തീഡ് മതിലിന്റെയും ചെക്ക് പോയിന്റുകളുടെയും യാത്രാ പെര്‍മിറ്റിന്റെയും തടസ്സങ്ങള്‍ മറികടന്നു നടത്തുന്ന അപകടകരമായ യാത്രയാണിത്. ഫലസ്തീൻ നക്ബയുടെയും നഷ്ടപ്പെട്ട മാതൃരാജ്യത്തോടുള്ള ബന്ധത്തിന്റെയും ആർദ്രമായ ആഖ്യാനമാണിത്. YA ഫിക് ശങ് എന്നത് എളുപ്പവായന/ ശുഭാപ്തി ചിന്ത കള്ളികളില്‍ കുരുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒന്നല്ല റാന്‍ഡയെ സംബന്ധിച്ച് എന്ന് വ്യക്തമാകാന്‍ ഇവ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.   

മുതിര്‍ന്നവര്‍ക്കുള്ള റാന്‍ഡയുടെ ആദ്യ നോവലാണ്‌ Discipline (2026). റദ്ദാക്കപ്പെട്ട റൈറ്റേഴ്‌സ് വീക്ക്' ഇവെന്റ് ആരംഭിക്കേണ്ടിയിരുന്നതിന്റെ മൂന്ന് ദിവസം മുമ്പ്—2026 ഫെബ്രുവരി 25-ന് നോവലിന് 'വിക്ടോറിയൻ പ്രീമിയേഴ്‌സ് ലിറ്റററി അവാർഡി'ന്റെ പീപ്പിൾസ് ചോയ്സ് പുരസ്‌കാരത്തിന് ലഭിച്ചു. സാഹിത്യോത്സവത്തിന്റെ റദ്ദാക്കലിലേക്ക് നയിച്ച തർക്കങ്ങളിൽ എഴുത്തുകാരി സ്വീകരിച്ച ഉറച്ച നിലപാട് ഫലസ്തീൻ മുന്നേറ്റത്തിനായി 'ലോകത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിൽ' ഒരു ശക്തമായ ധാർമ്മിക പ്രതിരോധം സൃഷ്ടിച്ചുവെങ്കിൽ, ഈ നോവലാകട്ടെ മാനവികതയുടെ മുന്നിൽ കൃത്യമായ ഒരു ധാർമ്മിക പ്രശ്നം ഉന്നയിച്ചു: ഫലസ്തീനിയൻ ജനതയുടെ ദുരന്തത്തിൽ 'ബാക്കിയുള്ള ലോക സമൂഹത്തിന് (rest of the world)' ഉള്ള ഉത്തരവാദിത്തമെന്താണ്? അവിടെ നടക്കുന്ന വംശഹത്യയിലേക്ക് നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ വഴിവെക്കുന്നതിൽ നമ്മുടെ കൂട്ടായ പങ്കാളിത്തത്തെ നാം എങ്ങനെ അഭിമുഖീകരിക്കണം? സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറിയ പ്രവാസിസമൂഹം അനുഭവിക്കുന്ന ആന്തരിക കുറ്റബോധത്തോടൊപ്പം തന്നെ, ഈ കൂട്ട ഉത്തരവാദിത്തത്തെക്കുറിച്ച് സ്വയം തിരിഞ്ഞുനോക്കാൻ നമ്മെ നിർബന്ധിക്കുന്ന ഒരു കണ്ണാടിയായി ഈ നോവൽ മാറുന്നു. ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ആരുടെയൊക്കെ എന്ന് വിരല്‍ചൂണ്ടി പറയാൻ ഒട്ടും മടിക്കുന്ന കൂട്ടത്തിലല്ല റാന്‍ഡ. പുസ്തകത്തിന്റെ സമർപ്പണ  വാക്കുകൾ ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു:

"പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലെ അക്കാദമീഷ്യൻമാരും മാധ്യമപ്രവർത്തകരും തങ്ങൾക്ക് അവസരമുണ്ടായിരുന്നപ്പോള്‍ ശബ്ദമുയർത്തുകയും പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് ജീവനോടെ ശേഷിക്കുമായിരുന്ന ഗസ്സയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട എല്ലാ ഫലസ്തീനിയൻ അധ്യാപകർക്കും മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കുമായി ഈ പുസ്തകം ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നു."

നോവൽ 2021-ൽ ഷെയ്ഖ് ജർറാ (Sheikh Jarrah) സംഭവങ്ങളെ തുടർന്ന് ഗസ്സയ്ക്ക് നേരെ ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ അധിനിവേശത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സിഡ്നിയിലെ ഒരു പ്രാദേശിക ഇസ്ലാമിക് കോളേജിലെ പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥി, ഇസ്രായേലി ആയുധ നിർമ്മാണ കമ്പനിയും തങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക സർവ്വകലാശാലയും തമ്മിലുള്ള സവിശേഷ ബന്ധത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും, തുടർന്ന് ആ കുട്ടിയെ ഭീകരവാദ കുറ്റം ചുമത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതുമായ ഒരു സംഭവത്തിൽ നിന്നാണ് നോവൽ ആരംഭിക്കുന്നത്. കഥയുടെ ആഖ്യാനം പ്രധാനമായും രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളിലൂടെയാണ് മാറിമാറി പുരോഗമിക്കുന്നത്—ജീവിതത്തിൽ നിരവധി പ്രയാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന അഷ്റഫ് എന്ന അധ്യാപകനും, ഹന്ന എന്ന യുവ മാധ്യമപ്രവർത്തകയുമാണ് ആ രണ്ട് കേന്ദ്രബിന്ദുക്കൾ. കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക സൗഹൃദങ്ങൾ, ഒപ്പം ഹന്നയുടെ ഭർത്താവും അഷ്റഫിന്റെ പി.എച്ച്.ഡി വിദ്യാർത്ഥിയുമായ ജമാൽ എന്ന കണ്ണിയും വഴിയാണ് ഇവരുടെ രണ്ടുപേരുടെയും ജീവിതങ്ങൾ പരസ്പരം കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.

സർവ്വകലാശാലയിലെ 'വൈവിധ്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി' (diversity hire) ജോലിയിൽ എത്തിയ മധ്യവയസ്കനായ, ഈജിപ്ഷ്യൻ-ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ലക്ചററായ അഷ്റഫ്, ദീർഘകാലത്തെ അതിജീവന സംസ്കരണത്തിന്റെ (assimilation) പരിണതഫലങ്ങൾ പേറുന്ന, പരാജയപ്പെട്ടുപോയ ദുരന്ത കഥാപാത്രമാണ്. കരിയറില്‍ മാത്രമല്ല, വ്യക്തിജീവിതവും സമാനമായി തകർന്നുപോയ ഒന്നാണ്. തീവ്രമായ മതവിശ്വാസത്തിലേക്കും യാഥാസ്ഥിതിക ഇസ്ലാമിക ജീവിതരീതിയിലേക്കും തിരിഞ്ഞ പൂർവ്വഭാര്യ പുനർവിവാഹം കഴിക്കുകയും, കൗമാരക്കാരായ രണ്ട് പെൺമക്കളെയുമെടുത്ത് യെമനിലേക്ക് മാറിത്താമസിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഒരു അപ്പാർട്ട്‌മെന്റിൽ അയാൾ ഒറ്റപ്പെടലിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. മതം മനുഷ്യരെ എങ്ങനെയൊക്കെ മണ്ടന്മാരാക്കുന്നു എന്ന് വിലപിക്കുന്ന അയാൾ, ഉള്ളിൽ വലിയ നിരാശയും കയ്പും പേറുന്നു. സിസ്റ്റത്തോട് പൂർണ്ണമായി വഴങ്ങി ജീവിച്ച അയാൾ, പാശ്ചാത്യ വീക്ഷണത്തെയും (white gaze) തന്റെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ വംശീയ മുൻവിധികളെയും പൂർണ്ണമായി ഉള്ളിലേക്ക് ആവാഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. വ്യവസ്ഥാപിതമായ അനീതികളെ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ, സ്ഥാപനത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം വ്യക്തിപരമായ വീഴ്ചകളെ പഴിചാരാനാണ് അയാളുടെ മനസ്സ് തുനിയുന്നത്; ജോലിക്ക് ശേഷം ശാന്തമായ ഒരു ജീവിതവും ഒരു ഗ്ലാസ് ബീയറുമാണ് അയാൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഇസ്രായേലി ആയുധക്കച്ചവടത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച വിദ്യാർത്ഥി അറസ്റ്റിലാകുമ്പോൾ, അഷ്റഫിന്റെ ആദ്യ പ്രതികരണം ഐക്യദാർഢ്യമല്ല, മറിച്ച് അവസരവാദമാണ്. ഒരു ഗവേഷണ ഫണ്ട് നേടിയെടുക്കാനും അതുവഴി തകർച്ചയിലായ തന്റെ കരിയർ രക്ഷിച്ചെടുക്കാനുമാണ് അയാൾ ശ്രമിക്കുന്നത്. പാശ്ചാത്യ നാടുകളിൽ അതിജീവിക്കാൻ വേണ്ടി സ്വന്തം അസ്തിത്വവും ധാർമ്മികതയും എത്രത്തോളം പണയം വെച്ചു എന്നതിന്റെ സാവധാനത്തിലുള്ളതും വേദനാജനകവുമായ തിരിച്ചറിവിനും, ദുര്‍ബ്ബലമായ സുരക്ഷിതത്വം നിലനിർത്താനുള്ള നെട്ടോട്ടത്തിനുമിടയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയ, പൂർണ്ണമായും "കൊളോണിയൽ മനസ്സിന് അടിപ്പെട്ട" (fully colonized mind) ഒരു മനുഷ്യനെയാണ് അഷ്റഫ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.

ഹന്ന, 'ദി ക്രോണിക്കിൾ' (The Chronicle) എന്ന യാഥാസ്ഥിതിക ദേശീയ ദിനപത്രത്തിൽ പാർട്ട് ടൈം ആയി ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരു യുവ ഫലസ്തീനിയൻ-ഓസ്‌ട്രേലിയൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകയാണ്. മാധ്യമരംഗത്തെ 'പേരിനു മാത്രമുള്ള പങ്കാളിത്തത്തിന്' (tokenism) എതിരെ ദിനംപ്രതി പോരാടുന്ന അവരാണ് ഈ നോവലിന്റെ വൈകാരികമായ ജീവനാഡി. ന്യൂസ്‌റൂമിലെ ഏക മുസ്ലിം ശബ്ദമായ അവര്‍ വലിയൊരു ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ ഭാരവും ചുമന്നാണ് ജീവിക്കുന്നത്; സ്വന്തം സമുദായത്തിന്റെ ശബ്ദത്തെ ആദരിക്കാനും, അറസ്റ്റിലായ വിദ്യാർത്ഥിയുടെ വാർത്ത നിഷ്പക്ഷമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനും അവൾ ശ്രമിക്കുമ്പോഴെല്ലാം, സ്ഥാപനത്തിന്റെ വംശീയ മുൻവിധികൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി മുതിർന്ന എഡിറ്റർമാർ അവരുടെ വാർത്തകൾ തിരുത്തിയെഴുതുകയും വെട്ടിമാറ്റുകയും അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണമായി നിരസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 'ശുണ്ഠിക്കാരിയായ വംശീയ സ്ത്രീ' (angry ethnic lady) എന്ന് തങ്ങൾ മുദ്രകുത്തുന്ന അവര്‍ തന്നെ ആ ചെറുപ്പക്കാരന്റെ 'ഭീകരവാദ ബന്ധങ്ങൾ' കുഴിച്ചെടുക്കണമെന്നാണ് എഡിറ്റർമാർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥി പഠിച്ച സ്കൂളിലെ പ്രിൻസിപ്പലുമായി മുസ്ലിം എന്ന പൊതുബന്ധമുള്ളതിനാൽ ആ അഭിമുഖം എളുപ്പത്തിൽ സംഘടിപ്പിക്കാൻ ഹന്നയ്ക്ക് കഴിയുമെന്ന് അവർ കരുതുന്നു. ഒടുവിൽ സ്വന്തം അധ്വാനത്തിലൂടെ പ്രിൻസിപ്പലുമായി ഒരു അഭിമുഖം നേടിയെടുക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ മേലധികാരി ഒരു വെള്ളക്കാരനായ സഹപ്രവർത്തകനെക്കൂടി അവൾക്കൊപ്പം അയക്കുന്നു. വാർത്ത രണ്ടുപേരുടെയും പേരിൽ പങ്കുവെക്കപ്പെടുകയും, ഹന്നയുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിനുള്ള അംഗീകാരം വീണ്ടും തട്ടിയെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഹന്നയുടെ വ്യക്തിജീവിതവും സമാനമായ കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. റമദാനിലെ കൊടുംചൂടിൽ നോമ്പനുഷ്ഠിക്കുന്ന, ഒരു പെൺകുഞ്ഞിന്റെ ഉമ്മയാണ് അവൾ. ഭർത്താവ് ജമാലിന്റെ (അഷ്റഫിന്റെ പി.എച്ച്.ഡി വിദ്യാർത്ഥി) കുടുംബമാകട്ടെ ഗസ്സയിൽ ഇസ്രായേലി ബോംബാക്രമണങ്ങൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയുമാണ്. ഫോണിലൂടെ ഗസ്സയിലെ ദുരന്തങ്ങൾ നിരന്തരം നിരീക്ഷിക്കുമ്പോഴും, വീടിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവിക അന്തരീക്ഷം നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന അവൾ കടുത്ത 'അതിജീവന കുറ്റബോധം' (survivor's guilt) പേറുന്നുണ്ട്. അഷ്റഫിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തയായി, തന്റെ 'ആന്തരിക പരമാധികാരം' (internal sovereignty) ഹന്ന കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. തന്റെ ചിന്തകളെയും ബോധ്യങ്ങളെയും 'അച്ചടക്കത്തിലാക്കാൻ' (discipline) ശ്രമിക്കുന്ന പാശ്ചാത്യ ആധിപത്യത്തോട് അവൾ സജീവമായി പൊരുതുന്നു. ഇതു ഘട്ടത്തിലും സ്വന്തം ധാർമ്മികവ്യക്തത പണയം വെക്കാൻ അവര്‍ വിസമ്മതിക്കുന്നു.

ഹന്നയെ ഈ നോവലിലെ ഏറ്റവും കരുത്തുറ്റ കഥാപാത്രമായി നിരൂപകർ പരക്കെ പുകഴ്ത്തുന്നത്, അവരേ ഒരു ആദർശവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട 'പെർഫെക്റ്റ്' ആക്ടിവിസ്റ്റ് പ്രതീകമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ അബ്ദെൽ-ഫത്താഹ് തയ്യാറാകാത്തതുകൊണ്ടാണ്. അവൾ അങ്ങേയറ്റം ക്ഷീണതയാണ്; പലപ്പോഴും പരിഹാസവും ക്ഷമയില്ലായ്മയും ദേഷ്യവും അവരിൽ തിളച്ചുമറിയുന്നുണ്ട്. അശ്രദ്ധമായി വണ്ടിയോടിച്ച ഡ്രൈവറെ ഗതാഗതക്കുരുക്കിൽ വെച്ച് ശകാരിച്ചാൽ തന്റെ റമദാൻ നോമ്പ് മുറിഞ്ഞുപോകുമോ എന്ന് ആകുലപ്പെടുന്നതുപോലുള്ള തികച്ചും ലൗകികവും സ്വാഭാവികവുമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളോട് അവൾ പോരാടുന്നുണ്ട്.

കഥാപാത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വൈകാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ബന്ധങ്ങളെ പരസ്പരം കോർത്തിണക്കുന്ന നോവലിലെ മറ്റൊരു നിർണ്ണായക സാന്നിധ്യമാണ് ഹന്നയുടെ ഭർത്താവും അഷ്റഫിന്റെ പി.എച്ച്.ഡി വിദ്യാർത്ഥിയുമായ ജമാൽ. ഒരു വശത്ത് ഹന്നയോടൊപ്പം കുടുംബജീവിതം പങ്കുവെക്കുകയും, മറു വശത്ത് അഷ്റഫിന്റെ അക്കാദമിക് വകുപ്പിൽ ഗവേഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജമാൽ, കഥയുടെ പ്രധാന വിനിമയ കണ്ണിയാണ്. ഈ ഇരട്ട പദവിയിലൂടെ ഗസ്സയിലെ ബോംബാക്രമണവും പ്രാദേശിക വിദ്യാർത്ഥിയുടെ അറസ്റ്റും ഒരേ സമയം ഒരു മാധ്യമ സ്ഥാപനത്തിലും ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തും പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. പ്രമേയപരമായി, ഫലസ്തീനിയൻ യാഥാർത്ഥ്യത്തെയും തലമുറകൾ പങ്കുവെക്കുന്ന അതിജീവന വേദനയെയും (shared trauma) ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാലമായും ജമാൽ മാറുന്നുണ്ട്. ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ ജനിച്ചു വളർന്ന് 'ദി ക്രോണിക്കിളി'ലെ വംശീയതയോട് പോരാടുന്ന ഹന്നയുടെ മാധ്യമപ്രവർത്തനപരമായ തളർച്ചകളെ, ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള ജമാലിന്റെ കുടുംബ ആകുലതകളുമായി കെട്ടുപിണഞ്ഞതാണ്. അയാളുടെ കുടുംബത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഹന്നയുടെ മാധ്യമ പോരാട്ടങ്ങളെ വെറുമൊരു കരിയർ എന്നതിലുപരി ധാർമ്മിക അതിജീവനത്തിന്റെ പ്രശ്നമാക്കി മാറ്റുന്നു.

അക്കാദമിക് മാറ്റിനിർത്തലുകളുടെയും സുരക്ഷിത താവളങ്ങളുടെയും മാനുഷികമായ വില എന്താണെന്ന് അശ്രഫിനു ബോധ്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കുന്നതും ജമാലാണ്. ജോസഫ് ബാങ്ക്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ അഷ്റഫ് ക്ലാസ് മുറികളിൽ പ്രസംഗിക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ കേവലം അക്കാദമിക് പഠന വസ്തുതകൾ (abstract case studies) മാത്രമല്ലെന്നും, മറിച്ച് വ്യവസ്ഥാപിതമായ അക്രമങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്ന ജീവനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജീവിതമാണെന്നുമുള്ളതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന തെളിവാണ് ജമാൽ. ഫലത്തില്‍, അഷ്റഫിനും ഹന്നയ്ക്കും ഒരുപോലെ തങ്ങളുടെ നിലപാടുകളെ തിരിഞ്ഞുനോക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു 'ആശയപരമായ കണ്ണാടി'യായി (ideological mirror) ജമാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അഷ്റഫിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളെ സ്വയം നിശബ്ദമാക്കാനോ കോർപ്പറേറ്റ് സർവ്വകലാശാലകളുടെ കച്ചവട കളിക്ക് വഴങ്ങാനോ അവൻ തയ്യാറാകുന്നില്ല. സർവ്വകലാശാലാ അധികൃതർക്ക് അപ്രിയമായ തുറന്ന കത്തുകൾ എഴുതുമ്പോഴും, വ്യവസ്ഥാപിതമായ മൗനങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടുമ്പോഴും, അഷ്റഫിന്റെ സ്വാർത്ഥപരമായ അവസരവാദത്തിനും ഉള്ളിൽ ആവാഹിച്ച ഇസ്ലാമോഫോബിയക്കും നേരേയുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഒരു വിചാരണയായി ജമാൽ മാറുന്നു. വ്യവസ്ഥിതി സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിയെ 'അച്ചടക്കത്തിലാക്കാൻ' (discipline) അനുവദിക്കുന്നതിന് മുൻപ് അഷ്റഫ് എന്തായിരുന്നുവോ, അതിന്റെ പ്രതീകമാണ് ജമാൽ. ഹന്നയുടെ കാര്യത്തിൽ, അവളുടെ അതിജീവന ശ്രമങ്ങൾക്ക് ആത്മബലം നൽകുന്ന സാന്നിധ്യമാണ് അയാള്‍. പാശ്ചാത്യ എഡിറ്റർമാർ ഹന്നയെ നിരന്തരം മാനസികമായി വഞ്ചിക്കുകയും (gaslighting) അവൾ കേവലം 'പക്ഷപാതിത്വമുള്ളവളോ' 'വൈകാരികമായി ചിന്തിക്കുന്നവളോ' ആണെന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ലോകത്ത്, അവളുടെ അഭയമായി ജമാൽ മാറുന്നു. അവളുടെ ക്രോധത്തെ അംഗീകരിക്കുകയും അവളുടെ രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തതയെ പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, മാധ്യമ ലോകത്തെ വംശീയമായ വീക്ഷണത്തിൽ (white gaze) നിന്ന് അവളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു പരിചയായി അയാള്‍ നിലകൊള്ളുന്നു. സ്ഥാപനങ്ങൾ നടത്തുന്ന നിശബ്ദമാക്കലുകൾക്കെതിരെയുള്ള പോരാട്ടം കേവലം വ്യക്തിപരമായ ഒരു ഉദ്യോഗ പ്രതിസന്ധി മാത്രമല്ലെന്നും, മറിച്ച് അത് കുടുംബബന്ധങ്ങളെയും സൗഹൃദങ്ങളെയും ഒരു സമൂഹത്തെ മുഴുവനായും ബാധിക്കുന്ന ഒന്നാണെന്നും ജമാൽ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ റാന്‍ഡ അബ്ദെൽ-ഫത്താഹ് തെളിയിക്കുന്നു.

നോവൽ തികച്ചും ലളിതമോ ആഹ്ലാദകരമോ ആയ ഒരു ശുഭപര്യവസാനമല്ല നൽകുന്നത്; മറിച്ച്, പ്രിവിലെജുകളുള്ള പ്രവാസി വ്യക്തികൾ സത്യത്തിനുപകരം സുരക്ഷിതത്വം തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ വ്യക്തിപരമായും രാഷ്ട്രീയമായും അവർ കൊടുക്കേണ്ടി വരുന്ന വലിയ വിലയുടെ തിക്തമായ കണക്കെടുപ്പാണ് അത് സാധ്യമാക്കുന്നത്. ആ നിലയിൽ, അത് നമ്മൾ ഓരോരുത്തരുടെയും മുഖത്തേയ്ക്ക് ഒരു ചോദ്യശരം ഉയര്‍ത്തുകയാണ്. ഇത് ദൂരെയെങ്ങോ നടക്കുന്ന ‘അവരുടെ’ മാത്രം യുദ്ധമല്ല. മറിച്ച്, നിങ്ങളും ഞാനും ഒരുപോലെ പങ്കാളികളാകുന്ന ഒന്നാണ്. സാഹിത്യമോ രാഷ്ട്രീയമോ സംസ്കാരമോ ആകട്ടെ, ഫലസ്തീനിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏത് ചർച്ചയും ഒടുവിൽ എത്തിച്ചേരേണ്ടത് ഈയൊരു ചോദ്യത്തിലേക്കാണ്: ഇതിൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളെ എവിടെയാണ് പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നത്?

(കാട്ടുമുള്ളുകളും ഒലീവ് മരങ്ങളും: CARNET BOOKS, 2026, Pages: 227-233)

 

Paradiso 17 by Hannah Lillith Assadi

 മൃതിയിലൂടെ വീടണയുമ്പോൾ: 'പാരഡൈസോ 17'-ലെ ഡാന്റെയൻ പ്രവാസവും ആത്മീയ എത്തിച്ചേരലും

https://www.fazalrahman.com/books/article/paradiso-17-by-hannah-lillith-assadi-malayalam

അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാരിയായ ഹന്ന ലിലിത്ത് അസ്സാദിയുടെ ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റിയ മൂന്നാമത്തെ നോവലാണ് 'പാരഡൈസോ 17' (Paradiso 17). വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയ ഈ കൃതി 2026-ലെ 'വുമൺസ് പ്രൈസ് ഫോർ ഫിക്ഷന്റെ' ലോങ് ലിസ്റ്റിലും ഇടംപിടിച്ചിരുന്നു.

എഴുത്തുകാരിയുടെ അന്തരിച്ച ഫലസ്തീനിയൻ പിതാവിന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട് രചിച്ച, തികച്ചും വ്യക്തിപരമായതും വൈകാരിക സാന്ദ്രവുമായ ഒരു ബൃഹത് ആഖ്യാനമാണിത്. അരിസോണയിൽ മരണക്കിടക്കയില്‍ കഴിയുന്ന പിതാവിന്റെ അവസാന നാളുകളിലാണ് അസ്സാദി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലാത്ത ഖണ്ഡങ്ങളായി എഴുതി തുടങ്ങുന്നത്. 1948-ലെ നക്ബയുടെ (Nakba) സമയത്ത്, അഞ്ചാം വയസ്സിൽ ഫലസ്തീനിൽ നിന്ന് പാലായനം ചെയ്യേണ്ടി വന്ന 'സുഫിയാൻ' എന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ ജീവിതമാണ് നോവൽ പിന്തുടരുന്നത്. കാലത്തിലൂടെയും ദേശങ്ങളിലൂടെയും മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ കഥ, സ്വന്തമെന്ന് വിളിക്കാൻ ഒരിടത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള അയാളുടെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീണ്ടുനിന്ന അസ്വസ്ഥമായ അന്വേഷണങ്ങളുടെ ചരിത്രരേഖ കൂടിയാണ്.

സിറിയൻ അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പിലൂടെയും, കുവൈറ്റിലെ എണ്ണപ്പാടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മരുഭൂമികളിലൂടെയും, തന്റെ പതിനേഴാം വയസ്സിൽ ഫ്രാൻകോ ലിയോൺ എന്ന പേരില്‍ പഠനം നടത്തുന്ന ഒരു ചെറിയ ഇറ്റാലിയൻ സർവ്വകലാശാലാ നഗരത്തിലൂടെയും സുഫിയാന്റെ ജീവിതം കടന്നുപോകുന്നു. തുടർന്ന്, ടാക്സി ഡ്രൈവറായി ജീവിക്കുകയും ഒരു അമേരിക്കൻ-ജൂത സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ തെരുവുകളിലേക്കും, ഒടുവിൽ അരിസോണയിലെ ഫീനിക്സിലെ വിഭ്രമാത്മകമായ വിശാല മരുഭൂമികളിലേക്കും ആ യാത്ര നീളുന്നു. ന്യൂയോർക്കിലെ ധനികനായ ജൂതനായ ബർണാർഡോ എന്ന സുഹൃത്ത്, സുഫിയാന്റെ ജീവിതത്തിലുടനീളം സാമ്പത്തികമായി സഹായിക്കുന്നുണ്ട്—സാധാരണ ഫലസ്തീൻ പ്രവാസികളുടെ ജീവിതങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായി മാത്രം കാണുന്ന ഒന്നാണിത്. ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളിലൂടെ, ഒരേസമയം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഫലസ്തീനികളുടെ ആകെ ദുരന്തപൂർണ്ണമായ ജീവിതവഴികൾ ചുരുക്കി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, നോവൽ കേവലമൊരു പ്രതീകാത്മക കഥയോ രൂപകമോ (allegory) മാത്രമായി ചുരുങ്ങിപ്പോകാതെ നില്‍ക്കുന്നു. തനിമയുള്ള കഥാപാത്ര നിർമ്മിതി കൊണ്ടും ദൃഢമായ ഇതിവൃത്തസ്വഭാവം കൊണ്ടും ഈ കൃതി സാഹിത്യലോകത്ത് സ്വന്തമായൊരു വ്യക്തിത്വം പുലർത്തുന്നു.

ലോകസാഹിത്യത്തിൽ 'പ്രവാസത്തിന്റെ കവിത' (Exile Canto) എന്ന് ഖ്യാതിനേടിയ ഡാന്റെയുടെ ഡിവൈൻ കോമഡിയിലെ 'പാരഡൈസോ, കാന്റോ 17'-ൽ നിന്നാണ് നോവലിന്റെ ശീർഷകം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. നോവലിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന ഉദ്ധരണിയും (epigraph) ഈ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ളതാണ്; പ്രിയപ്പെട്ട സ്വന്തം നഗരത്തിൽ നിന്ന് താൻ നാടുകടത്തപ്പെടാൻ പോകുന്നുവെന്ന ഭയാനകവും വ്യക്തവുമായ പ്രവചനത്തെയാണ് ഡാന്റെ അവിടെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത്. സുഫിയാനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അഞ്ചാം വയസ്സിലെ പ്രവാസം എന്നത് സ്വന്തം വേരുകളിൽ നിന്നുള്ള പെട്ടെന്നുള്ളതും ക്രൂരവുമായ ഒരു പിഴുതെറിയലായിരുന്നു. ഡാന്റെയുടെ ജീവിതത്തിലെന്നപോലെ, ഈ 'ആദ്യ ശരം' (first arrow) സുഫിയാന്റെയും ജീവിതവഴികളെ പൂർണ്ണമായി നിർണ്ണയിക്കുകയും, ഒരിക്കലും തിരിച്ചുപിടിക്കാനാവാത്ത സ്വന്തം വീടിനെ തേടി ദശാബ്ദങ്ങളോളം അലയുന്ന ഒരു ശാശ്വത നാടോടിയാക്കി അയാളെ മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.

 

"അന്യന്റെ അപ്പം എത്രത്തോളം ഉപ്പുരസമുള്ളതാണെന്നും,

അന്യന്റെ പടവുകൾ കയറിയിറങ്ങി നടക്കുക എന്നത് എത്രത്തോളം

പ്രയാസകരമാണെന്നും നീ തിരിച്ചറിയും..."

 

സുഫിയാന്റെ ജീവിതത്തിലെ ദൈനംദിന അതിജീവന സമരങ്ങളെ അങ്ങേയറ്റം മനോഹരമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന വരികളാണിത്—നിരന്തരം 'അന്യന്റെ അപ്പം' തിന്നുകയും, താൻ തികച്ചും ഒരു അപരിചിതൻ മാത്രമാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിലൂടെ ജീവിച്ചു തീർക്കുകയുമാണ് അയാൾ. അപരിചിതമായ ലോകങ്ങളിലെ താൽക്കാലിക ആതിഥേയത്വങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുമ്പോഴും, ഉള്ളിൽ വിട്ടുമാറാതെ പേറുന്ന അസ്വസ്ഥതകളുടെ ഭാരം പേറുന്ന ആ 'ഡാന്റെയൻ തളർച്ച' (Dantean exhaustion) ഈ നോവൽ കൃത്യമായി പകർത്തിവെക്കുന്നുണ്ട്.

ഈ ശീർഷകത്തിൽ ഒരു ഘടനാപരവും ആത്മീയവുമായി ആഴത്തിലുള്ള ഒരു  വൈരുദ്ധ്യം (structural and spiritual irony) കൂടി കണ്ടെത്താനാകും. ഡിവൈൻ കോമഡിയിൽ, 'പാരഡൈസോ' എന്നത് ആത്മാവ് പരമമായ ശാന്തിയും വെളിച്ചവും ശാശ്വതമായ സ്വർഗ്ഗീയ ഭവനവും പ്രാപിക്കുന്ന അന്തിമ അവസ്ഥയെയാണ് പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ആ പരമമായ സ്വർഗ്ഗീയതയുടെ അരികത്തു നിൽക്കുമ്പോഴും, തന്റെ ഭൗതിക ഭവനത്തിന് സംഭവിച്ച വേദനാജനകമായ തകർച്ചകളെ തിരിഞ്ഞുനോക്കാനും ഓർമ്മിക്കാനും ഡാന്റെ നിർബന്ധിതനാകുന്നുണ്ട്. സമാനമായ രീതിയിൽ, അസ്സാദിയുടെ 'പാരഡൈസോ 17' ആരംഭിക്കുന്നത് കഥയുടെ ഒടുക്കത്തിൽ നിന്നാണ്—അരിസോണയിലെ മരണക്കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന സുഫിയാനിൽ നിന്ന്. ഭൗതിക ശരീരം തളരുമ്പോഴും, അയാളുടെ മനസ്സ് വിഭ്രമാത്മകമായി (hallucinatory) കാലത്തിലൂടെയും ദേശങ്ങളിലൂടെയും സൂഫി ആത്മീയതയിലൂടെയും (Sufi mysticism) ഉയരങ്ങളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു. അയാളുടെ ആ മരണക്കിടക്ക തന്നെയാണ് അയാളുടെ വ്യക്തിപരമായ 'പാരഡൈസോ' ആയി മാറുന്നത്. സ്വന്തം പ്രവാസി ജീവിതത്തിൽ ചിതറിപ്പോയ ഓർമ്മത്തുണ്ടുകളെ സമഗ്രമായി തിരിഞ്ഞുനോക്കാനും, അവയെല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്ത് അർത്ഥപൂർണ്ണവും മനോഹരവുമായ ഒരു ചിത്രമാക്കി മാറ്റാനും അയാൾക്ക് സാധിക്കുന്നത് ആ അവസാന ഘട്ടത്തിലാണ്.

ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ 'ദി ഡെത്ത് ഓഫ് ഇവാൻ ഇല്ലിച്ച്' (The Death of Ivan Ilyich) എന്ന കൃതിയിലെ ഇവാൻ ഇല്ലിച്ചിനെപ്പോലെ, ഇവിടെയും പ്രധാന കഥാപാത്രം താൻ ജീവിച്ചുതീർത്ത ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം അളന്നു തിട്ടപ്പെടുത്താൻ മരണത്തിന്റെ ആ അവസാന നിമിഷങ്ങളിലെ തെളിച്ചത്തെയാണ് പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നത്. എന്നാൽ, ആഴമില്ലാത്തതും ഉപരിപ്ലവവുമായ ബൂർഷ്വാ സാമൂഹിക ചട്ടക്കൂടുകളോട് കൃത്യമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു ജീവിച്ചതിനാൽ തന്റെ ജീവിതം തികച്ചും ശൂന്യമായിരുന്നുവെന്ന ഭീതിദമായ തിരിച്ചറിവാണ് ഇല്ലിച്ചിനുണ്ടാകുന്നതെങ്കിൽ, സുഫിയാന്റെ മാനസിക പ്രതിസന്ധി ഉടലെടുക്കുന്നത് നക്ബ (Nakba) ഏൽപ്പിച്ച ചരിത്രപരമായ ആഘാതങ്ങളിൽ നിന്നാണ്; അതയാളെ വേരുകളറ്റ, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ ഒരു ശാശ്വത പ്രവാസത്തിലേക്ക് തള്ളിയിടുകയായിരുന്നു.

രണ്ടുപേരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മരണം ഒരു പരാജയമല്ല, മറിച്ച് പരമമായ സ്വർഗ്ഗീയതയിലേക്കുള്ള എത്തിച്ചേരലാണ് (supreme arrival). സാമൂഹികമായ വശംവദത്വം കൊണ്ടോ ചരിത്രപരമായ ആഘാതങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം തകർന്നുപോയേക്കാം, എങ്കിലും ഭൗതിക ലോകത്തോടുള്ള ആത്യന്തികമായ വിടപറയലിലൂടെ ആത്മാവിന് ഭൗതികമായ കഷ്ടപ്പാടുകളെ മറികടക്കാനും അതിന്റെ യഥാർത്ഥവും ശാശ്വതവുമായ ഭവനത്തെ കണ്ടെത്താനും സാധിക്കുമെന്ന് ടോൾസ്റ്റോയിയും അസ്സാദിയും ഒരുപോലെ കാണിച്ചുതരുന്നു.

സൂഫി പാരമ്പര്യങ്ങളും പ്രവചനസ്വഭാവമുള്ള സ്വപ്നങ്ങളും ആഴത്തിലുള്ള പ്രവാസ അനുഭവങ്ങളും നിറഞ്ഞ 'പാരഡൈസോ 17', മരണക്കിടക്കയിൽ നിന്ന് കുടിയേറ്റ ജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളെ തിരിഞ്ഞുനോക്കുന്നതിന്റെ ഉന്മാദവും എന്നാൽ വെളിച്ചം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു അവിസ്മരണീയ അന്വേഷണമാണ്.

The Doves Necklace by Raja Alem

 പുണ്യ നഗരിയുടെ പെണ്ണെഴുത്ത്.

(അറബ് ബുക്കര്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്ന International Prize for Arabic Fiction (IPAF) നേടിയ ആദ്യ വനിതാ നോവലിസ്റ്റ് റജാ ആലമിന്റെ പുരസ്കൃത കൃതിയായ ‘ദി ഡോവ്സ് നെക്ക് ലെസ്’ എന്ന ഇതിഹാസ മാനമുള്ള ബൃഹദ് നോവലിനെ കുറിച്ച്. സമൂഹത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തില്‍ ശ്രദ്ധയൂന്നുന്ന ‘ഗേള്‍സ്‌ ഓഫ് റിയാദ്’ (റജാ അല്‍ സനീഅ) പോലുള്ള കൃതികളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി പുണ്യ നഗരിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ വിവിധ സാമൂഹിക അടരുകളില്‍ വ്യാപരിക്കുന്ന ആഖ്യാന തലങ്ങളാണ് നോവല്‍ മുന്നോട്ടു വെക്കുന്നത്.)

 

“മക്ക ന്യുയോര്‍ക്കാണ്, പാരീസാണ്, മക്ക അതിനു സമാനമായ മറ്റേതു നഗരവും പോലെയാണ്. മക്കയുടെ മകള്‍, കുടുംബത്തില്‍നിന്ന് ക്രൂസര്‍ എന്ന് പെരുകിട്ടിയ ഒരാളെന്ന നിലയില്‍, ഞാന്‍ പാരീസില്‍ വന്നപ്പോള്‍ മക്കയെ കൂടെ കൊണ്ടുപോന്നു. ഞാന്‍ മക്കയിലായിരിക്കുമ്പോള്‍ പാരീസിനെ കൂടെകൊണ്ടുപോകുന്നു. രണ്ടിനുമിടയില്‍ ഒരു സംഘര്‍ഷവും ഞാന്‍ കാണുന്നില്ല. മക്ക ഒന്നാമതായി ഒരു കോസ്മോപോളിറ്റന്‍ സമൂഹമാണ്‌. ഞാന്‍ The Doves Necklace എഴുതിയപ്പോള്‍ അതൊരുതരം വിടവാങ്ങലായിരുന്നു. അത് ഞാന്‍ മക്കയെകുറിച്ചെഴുതുന്ന അവസാനത്തെ പുസ്തകമാണ്. അതില്‍ ആ മലനിരകളില്‍ അടക്കപ്പെട്ട എഴുപതു പ്രവാചകരെ മുഴുവന്‍ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടാന്‍ ഞാന്‍ ശ്രമിച്ചു. ആദാമിനേയും ഹവ്വയെയും നോഹയെയും ഒരുമിച്ചു കൂട്ടണമായിരുന്നു എനിക്ക്. ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ മക്കയെ ലോകത്തിനു പരിചയപ്പെടുത്താന്‍ ഞാന്‍ ആഗ്രഹിച്ചു. ആര്‍ക്കുവേണ്ടിയാണ് എഴുതുന്നതെന്ന് എനിക്കറിയില്ല, ഒരുപക്ഷെ  മക്കക്കു വേണ്ടിയായിരിക്കാം ഞാനെഴുതുന്നത്. എഴുതുമ്പോള്‍ ഞാന്‍ വായനക്കാരെയോ വിമര്‍ശകരെയോ അഥവാ മറ്റാരെയെങ്കിലും കുറിച്ചോ ചിന്തിക്കാറില്ല. ഞാന്‍ മുഴുവനായും എന്നിലൂടെ ചലിക്കുന്ന ആ സ്വരങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കും. എന്റെ സ്വരത്തിലൂടെ സംസാരിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന ഈ നഗരത്തിന്റെ ... എഴുതുക എന്നത് എനിക്ക് നിലനില്‍ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കാരണമാണ്. ഞാന്‍ എഴുതുന്നു, അതുകൊണ്ട് ഞാനുണ്ട്.” റജാ ആലം (https://www.youtube.com/watch?v=Xc9dqPr5AiU)

നാഗിബ് മെഹ്ഫൂസ് സാഹിത്യ നോബല്‍ നേടിയതോടെ മുമ്പില്ലാത്ത വിധം ലോക ശ്രദ്ധയാകര്‍ഷിച്ച അറബ് നോവല്‍ സാഹിത്യത്തിന് 2007-ല്‍ അബുദാബി ആസ്ഥാനമാക്കി സ്ഥാപിതമായ അറബ് ബുക്കര്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അന്താരാഷ്‌ട്ര പുരസ്കാരം (IPAF- International Prize for Arabic Fiction) വന്‍ കുതിപ്പാണ് നല്‍കിയത്. അറബ് ഭാഷയില്‍ എഴുതപ്പെട്ട കിടയറ്റ കൃതികള്‍ ഇന്ന് ലോക ഭാഷകളിലേക്ക് വിവര്‍ത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ആസ്വാദക ലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആദ്യമായി, 2011-ല്‍, ഒരു വനിതയായ റജാ ആലമിന്റെ ‘ദി ഡോവ്സ് നെക്ക് ലെസ്’, മൊറോക്കന്‍ നോവലിസ്റ്റ് മുഹമ്മദ്‌ ആചാരിയുടെ ‘ദി ആര്‍ച്ച്‌ ആന്‍ഡ്‌ ദി ബട്ടര്‍ഫ്ലൈ’ എന്നീ കൃതികള്‍ക്കായി പുരസ്കാരം പങ്കു വെക്കുമ്പോള്‍ അത് മെരിറ്റില്‍ ഏറെ ഒരു ഇരട്ട പരിഭവം തീര്‍ക്കലാണ് എന്ന് വിമര്‍ശിച്ചവര്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു- അബു ദാബി കേന്ദ്രമാക്കി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന പുരസ്കാരത്തിന്റെ അധികൃതരില്‍ ആരോപിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീ എഴുത്തുകാരോടും മാഗ്രെബ് ദേശങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള എഴുത്തുകാരോടും ഉണ്ടെന്നു പറയപ്പെട്ട വിവേചനമായിരുന്നു അവ. എന്നാല്‍ ഈ രണ്ടു ആരോപണങ്ങള്‍ക്കും വളരെ എളുപ്പത്തില്‍ മറുപടി ലഭിക്കാന്‍ വായനക്കാര്‍ ഒന്നേ ചെയ്യേണ്ടതുള്ളൂ- ഉജ്ജ്വലമായ ഈ രണ്ടു പുസ്തകങ്ങളും വായിക്കുക എന്നതാണ് അതിനുള്ള മാര്‍ഗ്ഗം. അഫ്ഘാന്‍ പ്രതിസന്ധിയുടെയും ഭീകരതാ വിരുദ്ധ യുദ്ധത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തില്‍ സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയ മാനങ്ങളുള്ള കുടുംബ ദുരന്തത്തിന്റെ കഥ പറയുന്ന മുഹമ്മദ്‌ ആചാരിയുടെ പുസ്തകത്തേക്കാള്‍ ഏറെ വിവാദങ്ങള്‍ക്കും ഫത്‌വകള്‍ക്കും സ്വാഭാവികമായും ഇടനല്‍കിയത് വിഷയത്തിന്റെ സ്ഫോടനാത്മക സ്വഭാവം കൊണ്ടും പശ്ചാത്തലത്തിന്റെ ഗുരുതര സംവേദനത്വം കൊണ്ടും സര്‍വ്വോപരി മോറോക്കൊയെക്കാള്‍ പതിന്മടങ്ങ്‌ യാഥാസ്ഥിതികമാന് സൌദി അറേബ്യ എന്നത് കൊണ്ടും പൊള്ളുന്ന തരത്തിലുള്ള റജാ ആലമിന്റെ ബ്രകൃഹദ് കൃതി തന്നെയായതു സ്വാഭാവികം. സമൂഹത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തില്‍ ശ്രദ്ധയൂന്നുന്ന ‘ഗേള്‍സ്‌ ഓഫ് റിയാദ്’ (റജാ അല്‍ സനീഅ) പോലുള്ള കൃതികളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി വിവിധ സാമൂഹിക അടരുകളില്‍ വ്യാപരിക്കുന്ന ആഖ്യാന തലങ്ങളാണ് ‘ദി ഡോവ്സ് നെക്ക് ലെസ്’ മുന്നോട്ടു വെക്കുന്നത്.

 

പുണ്യ നഗരിയുടെ പരിസരം..............

തുടര്‍ വായനയ്ക്ക്:

https://www.fazalrahman.com/essays/article/the-doves-necklace-by-raja-alem

 

 

Hamnet by Maggie O'Farrell

 

ജീവിതം തോല്‍ക്കുന്നിടത്ത് നാടകം എന്തുചെയ്യും!

(ഷേക് സ്പിയറെ പോലെ ഒരു മഹാമേരുവിനെ പിന്‍ നിരയില്‍ നിര്‍ത്തി ലോകമറിയാത്ത / ലോകത്തെ അറിയാത്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയെ ആഖ്യാന കേന്ദ്രത്തില്‍ കൊണ്ടുവരിക, കാലഘട്ടത്തിന്റെ അജ്ഞതകളും അര്‍ദ്ധജ്ഞാനങ്ങളും കൊണ്ട് ദുരന്തത്തിലേക്ക് നടന്നു നീങ്ങുന്ന കുടുംബത്തെ അവതരിപ്പിക്കുക, ലോകമറിയുന്ന നാടകകാരനെ പരാജയപ്പെട്ട/ വിശ്വസ്തനല്ലാത്ത  കാമുകനും ഭര്‍ത്താവും പിതാവുമായി അവതരിപ്പിക്കുക, ജീവിതം തുടങ്ങുക മാത്രം ചെയ്ത നിഷ്കളങ്കനായ ഒരു കൌമാരക്കാരനെ അവക്കെല്ലാമിടയില്‍ ബലിയാടാക്കി പാത്രസൃഷ്ടി നടത്തുക... ഒരാദ്യ രചനയില്‍ ഒരെഴുത്തുകാരിക്ക് ഏറ്റെടുക്കാന്‍ അത്രക്കങ്ങു സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വെല്ലുവിളികള്‍ ആണ് ഇവയെല്ലാം. എന്നാലോ, അവിടെയും ഒതുങ്ങുന്നുമില്ല. ലണ്ടനിലെ നാടകവേദിയുടെയും ഒരു ഭാര്യക്കും പൊറുക്കാനാകാത്ത അഗമ്യഗമന ജീവിത രീതികളുടെയും തിരക്കുകളില്‍ ഒരിക്കലും കുഞ്ഞുമക്കളുടെ വിളിപ്പുറത്ത് ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും ആ കുഞ്ഞുമകനും സഹോദരിയും തമ്മിലുള്ള ആത്മൈക്യം തന്റെ നാടകങ്ങളിലെ വിഖ്യാത ഇരട്ടകള്‍ക്ക് പ്രൊടോടൈപ്പുകള്‍ ആക്കി ആഘോഷിക്കുക, അതും പോരാഞ്ഞ് അതേ കുഞ്ഞിന്റെ ദുരന്തത്തെ പ്രചോദനമാക്കി തന്റെ ഏറ്റവും വിഖ്യാതമായ കൃതി രചിക്കുകയും ലോക നാടകാചാര്യ പദവി സ്വായത്തമാക്കുകയും ചെയ്യുക -  ഒരമ്മയ്ക്കും സഹിക്കാനാകാത്ത ഇത്തരം പ്രൊഫഷനല്‍ മികവുകളാണോ ഷേക് സ്പിയര്‍ എന്ന അതികായനെ സൃഷ്ടിച്ചത്?

അതോ,

തനിക്കു കൂട്ടിരിക്കാനാകാത്ത കുഞ്ഞുമക്കളെ നിരന്തരം കൂടെ നിര്‍ത്താനുള്ള അയാളുടെ ഉപായമായിരുന്നോ വയോലയേയും സെബാസ്റ്റ്യനേയും പോലെ തമ്മില്‍ മാറിപ്പോകാവുന്ന ഇരട്ടകള്‍?

അഥവാ, കുഞ്ഞുമകനെ മരണത്തിനു വിട്ടുകൊടുക്കേണ്ടി വന്നതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമായിരുന്നോ, മകന്‍ (ഹംനെറ്റ്) ഇല്ലാത്ത കാലത്ത് നാടകത്തിലൂടെഅവനെ (ഹാംലെറ്റ്) ഉയിര്‍പ്പിക്കുകയും അവന്റെ ദയക്കുവേണ്ടി ജന്മാന്തരങ്ങള്‍ കടന്നെത്തുന്ന പിതാവിനെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ചെയ്തുവെച്ചത്‌?

പിതാവിന്റെ അഭാവത്തിലും കുഞ്ഞുമക്കളെ ചിറകിനടിയില്‍ ഒതുക്കാന്‍ പാടുപെട്ടു തോറ്റുപോകുന്ന ജനനിയുടെ ദുഖത്തിന്റെ ആഴമാണ് ഉടലിലും ആത്മാവിലും അവരനുഭവിക്കുന്ന അപചയമായി നോവലിസ്റ്റ് വരച്ചുവെച്ചത്.  മഹാമാരികള്‍ക്കുമുന്നില്‍ തളര്‍ന്നു പോകുമ്പോഴും അതിലേറെ അവരെ വേദനിപ്പിക്കുക കുറ്റബോധമാണ്: ഗണികയുടെ തൃക്കണ്ണ് ഉണ്ടായിട്ടും, ആത്മാവിന്റെ കൂടെപ്പിറപ്പായ സഹോദരിയുടെ അതിജീവനത്തിനു പകരമായി വിധിയുടെ മൂര്‍ത്തികള്‍ക്ക് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെ സ്വന്തം ഉയിരുകൊടുത്ത കുഞ്ഞുമകന്റെ ദുരന്തം വരുന്നത് അറിയാനായില്ലല്ലോ എന്നതിന്റെ.

മനോവിജ്ഞാനീയ തലങ്ങളില്‍ വായിക്കപ്പെടേണ്ട ഒട്ടേറെ തലങ്ങളുള്ള നോവലാണ്‌ ‘Hamnet.’) 

കോമണ്‍വെല്‍ത്ത് രാജ്യങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള 35 വയസ്സില്‍ താഴെയുള്ള എഴുത്തുകാരുടെ ആദ്യ രചനക്ക് നല്‍കപ്പെടുന്ന വിഖ്യാതമായ ബെറ്റി ട്രാസ്ക് പുരസ്‌കാരം നേടിയ After You'd Gone (2000) എന്ന നോവലുമായാണ് ഐറിഷ്/ ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരിയായ മാഗി ഓഫെരല്‍ (Maggie O'Farrell) ഇരുപത്തിയെട്ടാം വയസ്സില്‍  സാഹിത്യ ലോകത്ത് തന്റെ വരവറിയിച്ചത്. ഇതിനോടകം സങ്കീര്‍ണ്ണ ഇതിവൃത്തങ്ങള്‍ക്കും ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ അപ്രവചനീയതകളില്‍ ഉലഞ്ഞുപോകുന്ന പാരമ്പര്യ വിരോധികളായ സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളെ ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിലും ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ഭാവനാസമ്പന്നമായ എട്ടോളം നോവലുകള്‍ കൊണ്ട് അവര്‍ വലിയൊരു വായനാ സമൂഹത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട് . *(1).

തന്റെ എട്ടാമത്തെ നോവലായ Hamnet എന്ന കൃതിയില്‍ ചരിത്ര നോവലിന്റെ തട്ടകത്തിലേക്ക് കടക്കുന്ന ഓഫെരല്‍, ‘മാതാപിതാക്കളുടെ ഏറ്റവും വലിയ പേടിസ്വപ്നത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു: ഒരു കുഞ്ഞിന്റെ മരണം’ ......................

https://www.fazalrahman.com/essays/article/hamnet-by-maggie-ofarrell

The Trial by Franz Kafka

 കാഫ്‌കയുടെ ‘വിചാരണ’: സ്വാധീനത്തിന്റെയും വ്യാഖ്യാനത്തിന്റെയും ഒരു നൂറ്റാണ്ട്

(ഫ്രാന്‍സ് കാഫ്‌കയുടെ മാസ്റ്റര്‍പീസ്‌ നോവല്‍ The Trial പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ നൂറാം വാര്‍ഷികത്തില്‍, പ്രസ്തുത നോവലിനേയും നോവലിസ്റ്റിനെയും ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനിപ്പുറവും പ്രസക്തമാക്കുന്ന സാഹിതീയ മാനങ്ങള്‍ പരിശോധിക്കുന്നു.)

“ഡാന്റെ, ഷേക്സ്പിയര്‍, ഗേയ്ഥെ എന്നിവര്‍ക്ക് അവരവരുടെ കാലത്തോട് എന്തുതരം ബന്ധമാണോ ഉണ്ടായിരുന്നത്, അതേ ബന്ധം നമ്മുടെ കാലത്തോടുള്ള ഒരാളെ പറയേണ്ടതുണ്ടെങ്കില്‍ കാഫ്‌കയേയാണ് എനിക്ക് ആദ്യം ചിന്തിക്കാനാകുക.”

-       (W. H. Auden).

“ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ട്രോമയും ന്യൂറോസിസും ഫ്രാൻസ് കാഫ്കയെക്കാൾ കൂടുതൽ ആഴത്തില്‍ ഒരു എഴുത്തുകാരനും അന്വേഷിച്ചിട്ടില്ല. നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക ചരിത്രത്തില്‍ മിക്കതിനെയും കാഫ്‌ക-എസ്ക് എന്ന് വിവരിച്ചാലും അതിശയോക്തിയാകില്ല” എന്ന നിരീക്ഷണം (D.S. Burt.p.115) കാഫ്‌കയെയും, അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കാലത്തില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പ്രസക്തിയും കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ വിവരണമാണ്. ചകിതവും ദുസ്വപ്നസമാനവും അസംബന്ധ പൂര്‍ണ്ണവുമായ, അധികാര പ്രയോഗത്തിന്റെ ദുരൂഹമായ അടിച്ചമര്‍ത്തല്‍ ഭാവമുള്ള, യാഥാര്‍ത്ഥ്യത്തിനും അതിയാഥാര്‍ത്ഥ്യത്തിനും ഇടയില്‍ ഇടറിപ്പോകുന്ന അവസ്ഥ/ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആവിഷ്കാരങ്ങളെ വിവരിക്കാന്‍/ നിര്‍വ്വചിക്കാന്‍ ‘കാഫ്ക-എസ്ക്’ (Kafkaesque) എന്നപദം സാര്‍വ്വജനീനമായി സാഹിത്യചര്‍ച്ചയില്‍/ നിരൂപണത്തില്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഒരു നൂറ്റാണ്ടുമുമ്പ്, ആധുനികതാ പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായിരുന്ന കാലത്ത് ശങ്കിച്ചു ശങ്കിച്ച് ഏതാനും ചെറുകഥകളും, എഴുത്തുകാരന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധ രചനയായി പിന്നീട് മാറിയ ഒരു നോവെല്ലയും (The Metamorphosis) മാത്രം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും വിശേഷാല്‍ നിരൂപകശ്രദ്ധയൊന്നും ആകര്‍ഷിക്കാതെ, ആത്മവിശ്വാസമില്ലായ്മയുടെ പാരമ്യത്തില്‍ തന്റെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത മുഴുവന്‍ രചനകളും കത്തിച്ചു കളയാന്‍ ആത്മസുഹൃത്തിനെ ശട്ടംകെട്ടി നാല്‍പ്പത്തിയൊന്നാം വയസ്സില്‍ അന്തരിക്കുകയും ചെയ്ത ഫ്രാന്‍സ് കാഫ്‌ക എന്ന പ്രാഗ് സ്വദേശിയുടെ കൃതികള്‍ സൃഷ്ടിച്ച ഇരുണ്ട ലോകമാണ്, പില്‍ക്കാല ലോകസാഹിത്യത്തില്‍, മാനുഷികാവേഗങ്ങളുടെ വലിയൊരു ഭൂമികയെ അളക്കാനുള്ള ഈ മാനദണ്ഡമായിത്തീര്‍ന്നത്. കഴിഞ്ഞ ഒരു നൂറ്റാണ്ടായി ലോകസാഹിത്യത്തിലെ അതികായന്മാരില്‍ ഒട്ടുമുക്കാലും കടംകൊള്ളുകയോ ശിഷ്യപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഒരാളെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാന്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടാല്‍ അത് മറ്റാരും ആവുകയുമില്ല. സാമുവേല്‍ ബെക്കറ്റ്, ആല്‍ബേര്‍ കാമു, ഴാങ് പോള്‍ സാര്‍ത്ര്, സിമോങ് ദേ ബുവ്വേ, യുജീന്‍ അയനെസ്കോ, ഹ്യോര്‍ഹെ ബോര്‍ഹെസ്, ജോര്‍ജ്ജ് ഓര്‍വെല്‍, വ്ലാദിമിര്‍ നബകൊവ്, ജെ.എം. കൂറ്റ്സി, മിലാന്‍ കുന്ദേര, തോമസ്‌ പിഞ്ചന്‍, ഇസ്മയില്‍ കദാരെ .. അതികായരുടെ പട്ടിക നീണ്ടുപോകും.

‘വിചാരണ’

1925-ൽ കാഫ്‌കയുടെ മരണാനന്തരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘ദി ട്രയൽ’ ആധുനിക സാഹിത്യത്തില്‍ ഏറ്റവും സ്വാധീനം ചെലുത്തിയതും ദുര്‍ഗ്രഹവുമായ കൃതികളിൽ ഒന്നാണ്. 2025-ൽ അതിന്റെ ശതാബ്ദി ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, അസ്തിത്വ ഭയം, ബ്യൂറോക്രസിയുടെ അസംബന്ധം, നീതിയുടെ ദുര്‍ഗ്രാഹ്യത തുടങ്ങിയ പ്രമേയങ്ങള്‍ നിരീക്ഷിക്കുന്നതില്‍ നോവല്‍ സൃഷ്ടിച്ച അനുരണനങ്ങള്‍ ഇന്നും തുടരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട് എന്ന ചോദ്യമാണ് പ്രസക്തമാകുന്നത്. നോവലിനെ അതിന്റെ ചരിത്രപരവും ആത്മകഥാപരവുമായ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ വായിക്കാനും, ...............

തുടര്‍ വായനയ്ക്ക്:

https://www.fazalrahman.com/essays/article/the-trial-by-franz-kafka